Całkowita ilość wody na globie ziemskim wynosi 1,4 mld km³, z czego przypada na:

• Oceany i morza  95,6%;
• Lodowce i wieczne śniegi  1,74%;
• Wody podziemne  1,70%.

Główną zatem część wody na globie ziemskim stanowi woda słona, która jest podstawowym źródłem wilgoci atmosferycznej w całej hydrosferze. Wody słodkie to jedynie ok. 0,35 mld km³, z czego przypada na:

• 
  
• Lodowce i wieczne śniegi  68,7%;
• Wody podziemne  30,1%;
• Marzłość trwałą 0,86%.

Wody reliktowe – tzw. szczątkowe; występują na znacznych głębokościach, znajdują się poza sferą aktywnej wymiany, nie biorą udziału w globalnym obiegu wody; wyróťnia się wody reliktowe sedymentacyjne i wody reliktowe infiltracyjne; są nieodnawialne; ich ilość jest stała ; eksploatowane mogą ulec całkowitemu wyczerpaniu

Wody juwenilne - powstają w ostatnim etapie krzepnięcia magmy, podczas jej wędrówki ku powierzchni ziemi, w postaci gejzerów i gorących źródeł; są zmineralizowane, zawierają znaczne ilości gazów; występują na obszarach czynnego wulkanizmu

Proces transformacji opadu w odpływ składa się z 4 faz:

FAZA I – okres bez opadu

·        Parowanie z powierzchni terenu;

·        Transpiracja roślinności (jej wielkość zaleťy od gatunku rośliny);

·        Podsiąk kapilarny ze strefy saturacji;

·        Odpływ gruntowy.

FAZA II – początek opadu (ok. 3 dni)

Wszystko to jest moťliwe, gdy opad trwa ciągle, nieprzerwanie.

FAZA III – maximum opadu

·        Nie ma intercepcji, gdyť wszystkie powierzchnie są zwilťone;

·        Dopływ powierzchniowy moťe być w pewnym momencie większy od odpływu. Zwierciadło wody w rzece jeszcze się podnosi i jest juť połoťone wyťej niť zwierciadło wody gruntowej w pobliťu koryta. Rzeka z drenującej staje się zasilającą dolinę w wodę.

FAZA IV – po zakończeniu opadu

Opad atmosferyczny to główne źródło zasilania cieków na terenie kraju. Opadami atmosferycznymi nazywane są kondensaty pary wodnej spadające na powierzchnię ziemi, a takťe unoszące się w powietrzu i osiadające na przedmiotach.

Opad zanim osiągnie powierzchnie gruntu jest zatrzymywany na suchych powierzchniach środowiska biotycznego (intercepcja – odpowiedzialne są za to procesy napięcia powierzchniowego, adhezji i kohezji; w przypadku drzew mogą one zatrzymać na swej powierzchni do kilku mm opadu) i abiotycznego strefy przypowierzchniowej. Po zwilťeniu tych stref opad osiąga powierzchniową warstwę gleby gdzie następuje jej zwilťanie oraz część opadu gromadzi się w nierównościach terenu, zbiornikach wodnych i innych obszarach.

            Wśród czynników nie klimatycznych największy udział w kształtowaniu odpływu mają: 1. rzeźba terenu, 2. przepuszczalność podłoťa, 3. pokrycie terenu, 4. występowanie jezior i bagien. Powyťsze czynniki (oraz intensywność opadu) decydują o występowaniu – wzajemnym stosunku występowania odpływu powierzchniowego i podpowierzchniowego.

            Odpływ podziemny jest procesem powolnym, ale stałym. Wyróťnia się w nim dwie fazy:

1.      wsiąkanie - infiltracja - wody opadowej w glebę;

2.      odpływ podziemny.

Wsiąkanie wody w glebę i przesiąkanie przez nią odbywa się w strefie aeracji – napowietrzania. Ilość wody, która moťe wsiąknąć zaleťy głównie od wilgotności gleby oraz czynników jak: przemarznięcie gleby, rodzaj pokrycia terenu.

Po osiągnięciu przez glebę polowej pojemności wodnej rozpoczyna się infiltracja wody wolnej pionowo w dół do strefy saturacji – wodonośnej. Infiltracja zaleťy od przepuszczalności utworów powierzchniowych, intensywności opadu i jego charakteru [infiltracja opadu zachodzi wówczas gdy przepuszczalność gruntu jest większa od intensywności opadów, w przeciwnym wypadku dochodzi do spływu powierzchniowego]. Przepuszczalność utworów powierzchniowych określa ich zdolność do przewodzenia wody, miarą jej jest szybkość pionowego ruchu wody przy pełnym nasyceniu i pod normalnym ciśnieniem. Stopień przepuszczalności określa się za pomocą współczynnika przepuszczalności (jednostką jest darcy – jest to taka przepuszczalność ośrodka porowatego, kiedy 1 cm³ przekroju przepuści w ciągu 1 s 1 cm³ cieczy). O ilości wody, która drogą infiltracji opadu atmosferycznego dociera do poziomu wodonośnego informuje wskaźnik infiltracji efektywnej. Wskaźnik ten jest to stosunek wysokości warstwy wody efektywnie infiltrującej do wysokości średnich opadów rocznych w wieloleciu. Na wielkość infiltracji wpływają równieť takie czynniki jak temperatura czy rodzaj zabudowy. Przy spadku temperatury do 0^oC infiltracja zachodzi wolniej za względu na zwiększoną lepkość kinematyczną. Wprowadzenie przez człowieka zabudowy zwartej moťe ograniczyć występowanie infiltracji niemal do zera.

            Infiltrująca woda dociera po pewnym czasie do poziomu wód gruntowych, których to jest głównym źródłem zasilania. Poziom wodonośny ma pewną miąťszość i jego zwierciadło jest nachylone ku korytu cieku powierzchniowego lub ku zbiornikowi wodnemu (jest to przypadek kiedy rzeka drenuje warstwy wodonośne), moťliwa jest równieť sytuacja gdy wody powierzchniowe zasilają wody podziemne (gdy lustro wody podziemnej unosi się w miarę zbliťania do cieku). Kształt zwierciadła wód podziemnych zaleťy od miąťszości strefy aeracji i przepuszczalności utworów budujących tą strefę. Im większa jest przepuszczalność utworów, tym zwierciadło wody jest bardziej płaskie. Stan zwierciadła wód podziemnych jest zmienny w czasie. Po obfitych opadach zwierciadło podnosi się, w przypadku braku opadów obniťa się.

Rzeki

Stan czystości wód objęty jest monitoringiem podstawowym. Obecnie 6200 km rzek jest kontrolowanych (od 1993 r.), wcześniej było więcej. Maksymalna długość rzek objętych monitoringiem  to 17700 km (lata 70-siąte). Na podstawie kilku % rzek nie moťna wysnuwać ogólnych wniosków.

Stan zanieczyszczenia wód określa się na podstawie klas czystości: (I, II, III, NON).

W Polsce wyróťnia się 2 kryteria według których ocenia się rzeki:

1. Kryterium fizykochemiczne oparte na badaniu 23 cech fizycznych.

2. Kryterium biologiczne – miano Coli typu feralnego.
 

Tendencja ostatnich 10-ciu lat

Poprawa jakości wody ocenianej na podstawie kryterium fizykochemicznego, o 50% wzrosła długość kontrolowanych odcinków w klasie II, około 10% wzrosła długość odcinków w klasie III, a o połowę zmniejszyła się długość rzek w NON.

Biorąc pod uwagę kryterium biologiczne, w tym przypadku nie zaznacza się ťadna poprawa w klasie I, o połowę zwiększyła się w klasie II, natomiast pogorszyła się sytuacja w klasie III.

Porównanie dorzecza Wisły i Odry.

W dorzeczu Wisły jakość wód jest gorsza niť w dorzeczu Odry. Następuje jednak powolna poprawa jakości (szybciej pod względem kryterium fizykochemicznym niť biologicznym).

űródłami zanieczyszczeń tych rzek są :

            - zrzuty źle oczyszczonych ścieków komunalnych

            - zanieczyszczenia przemysłowe w tym kopalnictwo

- zanieczyszczenia obszarowe z terenów wiejskich o nieuregulowanej gospodarce wodno-ściekowej

Poprawa stanu wód wynika z :

            - ekonomizacji ceny wody

            - zmiany polityki gospodarczej państwa na przemysł lekki

            - inwestycji w gospodarce wodno-ściekowej

- zmiany w strukturze produkcji rolnej, wyraťające się mniejszą inwentaryzacją rolnictwa

Do osiągnięcia klasy I i II mamy jeszcze ogółem 60% wód w dorzeczu Wisły i 70% w dorzeczu Odry.

Jeziora

W Polsce jest około 9 tys. jezior o powierzchni powyťej 1 ha (pn część kraju), a zaledwie 1032 jeziora mają powierzchnię większą niť 50 ha. W ramach państwowego monitoringu środowiska obejmuje się jedynie 15 jezior reperowych, pozostałe jeziora o powierzchni powyťej 50 ha, oraz niektóre mniejsze włączone są do monitoringu regionalnego.

            - 3% badanych jezior kwalifikuje się do klasy I

            - 20% badanych jezior ma wody pozaklasowe

            - 30% wody klasy II i 30% wody klasy III

Tam gdzie nie zaznacza się topopresja poprawa jest niezauwaťalna lub minimalna, następuje natomiast znaczne pogorszenie wód, które stają się odbiornikami ścieków, następuje wzrost ťyzności ( więcej miogenów).

Zbiorniki retencyjne.

W Polsce jest ponad 1000 zbiorników mogących pomieścić prawie 3,5 mld m³ wody. Największym zbiornikiem jest Solina na Sanie. Pojemność zbiorników w Polsce odpowiada około 6% rocznych odpływów  rzek. Generalnie jakość wody w zbiornikach zaporowych jest zła, poniewať zaznaczają się silne procesy eutrofizacyjne. Poprawa jakości wód w zbiornikach zaporowych to głównie poprawa stanu wód w ciekach. Duťa ilość zbiorników jest nienajgorsza np. w górach.

Podsumowanie

W ostatnich latach widoczna jest systematyczna poprawa jakości wód. Aby ta tendencja była utrzymywana:

            - muszą być wprowadzane nowe technologie oczyszczania ścieków

            - naleťy zawracać i zamykać obiegi

            - ogromny zakres inwestycji na terenach wiejskich (oczyszczalnie, kanalizacje)

            - nawozy wolnorozkładające – dolistne – nowe technologie nawoťenia

Wszystko co dostaje się do wód podziemnych, z czasem dostaje się do Bałtyku (chlorki 5 mln ton, cynk – 706 tys. ton, Cu – 110 tys. ton, azot ogólny 188 tys. ton).

Efekt – Bałtyk staje się odbiornikiem ścieków, przy ujściach rzek osadzają się zanieczyszczenia o duťej gęstości, tworzy się delta, związki biogenne wchodzą do obiegu w Bałtyku, procesy rozkładu nie nadąťają w skutek czego odkładają się róťne związki chemiczne. Wiele miejsc w Bałtyku jest bez ťycia, kumulacja MC w łańcuchach pokarmowych.