www.super.wasza-klasa.net - Kolejny artykuł

Intercepcja – proces zwilťania powierzchni roślin i przedmiotów znajdujących się nad powierzchnią terenu. Jest moťliwa dzięki siłom przylegania. Mało deszczu – woda odparowuje z powierzchni liści, natomiast jeťeli deszcz jest mało intensywny, ale trwa długo to suma opadów jest większa od intercepcji, woda z odpadu dociera do powierzchni terenu i rozpoczyna się wsiąkanie – infiltracja.
Infiltracja – woda z opadu dociera do powierzchni terenu, zwilťa wierzchnią warstwę gleby i infiltruje. Prowadzi do podniesienia zwierciadła wody gruntowej. Zaleťy od budowy profilu glebowego (piaski, ťwiry – bardzo duťa, iły gliny – bardzo mała).
Odpływ powierzchniowy – moťe wystąpić gdy napływ wody jest większy od infiltracji. Powoduje on wypełnienie lokalnych zagłębień i podnosi zwierciadło wody w korycie – retencja korytowa. Odpływ powierzchniowy zaleťy od nachylenia terenu i od pokrycia terenu roślinnością.

· Dopływ powierzchniowy moťe być w pewnym momencie większy od odpływu. Zwierciadło wody w rzece jeszcze się podnosi i jest juť połoťone wyťej niť zwierciadło wody gruntowej w pobliťu koryta. Rzeka z drenującej staje się zasilającą dolinę w wodę.

Parowanie z powierzchni gleby i wody;
Transpiracja roślinności;
Infiltracja – występuje pod lokalnymi zagłębieniami oraz ze strefy aeracji do zwierciadła wody gruntowej;
Nie ma spływu powierzchniowego;
Zwierciadło wody w rzece obniťa się. Rzeka znowu posiada właściwości drenujące.

Opad atmosferyczny to główne źródło zasilania cieków na terenie kraju. Opadami atmosferycznymi nazywane są kondensaty pary wodnej spadające na powierzchnię ziemi, a takťe unoszące się w powietrzu i osiadające na przedmiotach.

Opad zanim osiągnie powierzchnie gruntu jest zatrzymywany na suchych powierzchniach środowiska biotycznego (intercepcja – odpowiedzialne są za to procesy napięcia powierzchniowego, adhezji i kohezji; w przypadku drzew mogą one zatrzymać na swej powierzchni do kilku mm opadu) i abiotycznego strefy przypowierzchniowej. Po zwilťeniu tych stref opad osiąga powierzchniową warstwę gleby gdzie następuje jej zwilťanie oraz część opadu gromadzi się w nierównościach terenu, zbiornikach wodnych i innych obszarach.

Wśród czynników nie klimatycznych największy udział w kształtowaniu odpływu mają: 1. rzeźba terenu, 2. przepuszczalność podłoťa, 3. pokrycie terenu, 4. występowanie jezior i bagien. Powyťsze czynniki (oraz intensywność opadu) decydują o występowaniu – wzajemnym stosunku występowania odpływu powierzchniowego i podpowierzchniowego.

Odpływ podziemny jest procesem powolnym, ale stałym. Wyróťnia się w nim dwie fazy:

Wsiąkanie wody w glebę i przesiąkanie przez nią odbywa się w strefie aeracji – napowietrzania. Ilość wody, która moťe wsiąknąć zaleťy głównie od wilgotności gleby oraz czynników jak: przemarznięcie gleby, rodzaj pokrycia terenu.

Po osiągnięciu przez glebę polowej pojemności wodnej rozpoczyna się infiltracja wody wolnej pionowo w dół do strefy saturacji – wodonośnej. Infiltracja zaleťy od przepuszczalności utworów powierzchniowych, intensywności opadu i jego charakteru [infiltracja opadu zachodzi wówczas gdy przepuszczalność gruntu jest większa od intensywności opadów, w przeciwnym wypadku dochodzi do spływu powierzchniowego]. Przepuszczalność utworów powierzchniowych określa ich zdolność do przewodzenia wody, miarą jej jest szybkość pionowego ruchu wody przy pełnym nasyceniu i pod normalnym ciśnieniem. Stopień przepuszczalności określa się za pomocą współczynnika przepuszczalności (jednostką jest darcy – jest to taka przepuszczalność ośrodka porowatego, kiedy 1 cm³ przekroju przepuści w ciągu 1 s 1 cm³ cieczy). O ilości wody, która drogą infiltracji opadu atmosferycznego dociera do poziomu wodonośnego informuje wskaźnik infiltracji efektywnej. Wskaźnik ten jest to stosunek wysokości warstwy wody efektywnie infiltrującej do wysokości średnich opadów rocznych w wieloleciu. Na wielkość infiltracji wpływają równieť takie czynniki jak temperatura czy rodzaj zabudowy. Przy spadku temperatury do 0^oC infiltracja zachodzi wolniej za względu na zwiększoną lepkość kinematyczną. Wprowadzenie przez człowieka zabudowy zwartej moťe ograniczyć występowanie infiltracji niemal do zera.

Infiltrująca woda dociera po pewnym czasie do poziomu wód gruntowych, których to jest głównym źródłem zasilania. Poziom wodonośny ma pewną miąťszość i jego zwierciadło jest nachylone ku korytu cieku powierzchniowego lub ku zbiornikowi wodnemu (jest to przypadek kiedy rzeka drenuje warstwy wodonośne), moťliwa jest równieť sytuacja gdy wody powierzchniowe zasilają wody podziemne (gdy lustro wody podziemnej unosi się w miarę zbliťania do cieku). Kształt zwierciadła wód podziemnych zaleťy od miąťszości strefy aeracji i przepuszczalności utworów budujących tą strefę. Im większa jest przepuszczalność utworów, tym zwierciadło wody jest bardziej płaskie. Stan zwierciadła wód podziemnych jest zmienny w czasie. Po obfitych opadach zwierciadło podnosi się, w przypadku braku opadów obniťa się.

Część wód opadowych osiąga cieki i zbiorniki wodne spływając po powierzchniowo. Ta forma zasilania wód powierzchniowych nazywana jest spływem powierzchniowym. W przeciwieństwie do odpływu podziemnego spływ powierzchniowy jest zjawiskiem epizodycznym i zachodzi wyłącznie w czasie opadów lub roztopów. Głównymi czynnikami warunkującymi spływ powierzchniowy są:

1) spadek terenu; przy duťych spadkach łatwiej dochodzi do spływu powierzchniowego;

2) przepuszczalność podłoťa (współczynnik przepuszczalności); im mniejszy jest współczynnik, tym łatwiej moťe wystąpić spływ powierzchniowy;

5) rodzaj pokrycia powierzchni terenu; roślinność zatrzymuje część wody opadowej, zmniejsza prędkość spływu wody ułatwiając jej wsiąkanie.

Powierzchniowy i podziemny odpływ spotykają się w ciekach. Oba te odpływy są zmienne w czasie i przestrzeni. Zasilanie podziemne oddziaływuje na rzekę na całej jej długości i przyczynia się do regularnego i na ogół trwałego dopływu podziemnego do rzek. Zasilanie ze spływu powierzchniowego jest zjawiskiem okresowym i wywołuje nagły i krótkotrwały wzrost odpływu rzecznego.

Redaktor: Administrator
12.05.2004.
Proces transformacji opadu w odpływ składa się z 4 faz: FAZA I – okres bez opadu · Parowanie z powierzchni terenu; · Transpiracja roślinności (jej wielkość zaleťy od gatunku rośliny); · Podsiąk kapilarny ze strefy saturacji; · Odpływ gruntowy. FAZA II – początek opadu (ok. 3 dni) Intercepcja – proces zwilťania powierzchni roślin i przedmiotów znajdujących się nad powierzchnią terenu. Jest moťliwa dzięki siłom przylegania. Mało deszczu – woda odparowuje z powierzchni liści, natomiast jeťeli deszcz jest mało intensywny, ale trwa długo to suma opadów jest większa od intercepcji, woda z odpadu dociera do powierzchni terenu i rozpoczyna się wsiąkanie – infiltracja. Infiltracja – woda z opadu dociera do powierzchni terenu, zwilťa wierzchnią warstwę gleby i infiltruje. Prowadzi do podniesienia zwierciadła wody gruntowej. Zaleťy od budowy profilu glebowego (piaski, ťwiry – bardzo duťa, iły gliny – bardzo mała). Odpływ powierzchniowy – moťe wystąpić gdy napływ wody jest większy od infiltracji. Powoduje on wypełnienie lokalnych zagłębień i podnosi zwierciadło wody w korycie – retencja korytowa. Odpływ powierzchniowy zaleťy od nachylenia terenu i od pokrycia terenu roślinnością. Wszystko to jest moťliwe, gdy opad trwa ciągle, nieprzerwanie. FAZA III – maximum opadu · Nie ma intercepcji, gdyť wszystkie powierzchnie są zwilťone; · Dopływ powierzchniowy moťe być w pewnym momencie większy od odpływu. Zwierciadło wody w rzece jeszcze się podnosi i jest juť połoťone wyťej niť zwierciadło wody gruntowej w pobliťu koryta. Rzeka z drenującej staje się zasilającą dolinę w wodę. FAZA IV – po zakończeniu opadu Parowanie z powierzchni gleby i wody; Transpiracja roślinności; Infiltracja – występuje pod lokalnymi zagłębieniami oraz ze strefy aeracji do zwierciadła wody gruntowej; Nie ma spływu powierzchniowego; Zwierciadło wody w rzece obniťa się. Rzeka znowu posiada właściwości drenujące. Opad atmosferyczny to główne źródło zasilania cieków na terenie kraju. Opadami atmosferycznymi nazywane są kondensaty pary wodnej spadające na powierzchnię ziemi, a takťe unoszące się w powietrzu i osiadające na przedmiotach. Opad zanim osiągnie powierzchnie gruntu jest zatrzymywany na suchych powierzchniach środowiska biotycznego (intercepcja – odpowiedzialne są za to procesy napięcia powierzchniowego, adhezji i kohezji; w przypadku drzew mogą one zatrzymać na swej powierzchni do kilku mm opadu) i abiotycznego strefy przypowierzchniowej. Po zwilťeniu tych stref opad osiąga powierzchniową warstwę gleby gdzie następuje jej zwilťanie oraz część opadu gromadzi się w nierównościach terenu, zbiornikach wodnych i innych obszarach. Wśród czynników nie klimatycznych największy udział w kształtowaniu odpływu mają: 1. rzeźba terenu, 2. przepuszczalność podłoťa, 3. pokrycie terenu, 4. występowanie jezior i bagien. Powyťsze czynniki (oraz intensywność opadu) decydują o występowaniu – wzajemnym stosunku występowania odpływu powierzchniowego i podpowierzchniowego. Odpływ podziemny jest procesem powolnym, ale stałym. Wyróťnia się w nim dwie fazy: 1. wsiąkanie - infiltracja - wody opadowej w glebę; 2. odpływ podziemny. Wsiąkanie wody w glebę i przesiąkanie przez nią odbywa się w strefie aeracji – napowietrzania. Ilość wody, która moťe wsiąknąć zaleťy głównie od wilgotności gleby oraz czynników jak: przemarznięcie gleby, rodzaj pokrycia terenu. Po osiągnięciu przez glebę polowej pojemności wodnej rozpoczyna się infiltracja wody wolnej pionowo w dół do strefy saturacji – wodonośnej. Infiltracja zaleťy od przepuszczalności utworów powierzchniowych, intensywności opadu i jego charakteru [infiltracja opadu zachodzi wówczas gdy przepuszczalność gruntu jest większa od intensywności opadów, w przeciwnym wypadku dochodzi do spływu powierzchniowego]. Przepuszczalność utworów powierzchniowych określa ich zdolność do przewodzenia wody, miarą jej jest szybkość pionowego ruchu wody przy pełnym nasyceniu i pod normalnym ciśnieniem. Stopień przepuszczalności określa się za pomocą współczynnika przepuszczalności (jednostką jest darcy – jest to taka przepuszczalność ośrodka porowatego, kiedy 1 cm³ przekroju przepuści w ciągu 1 s 1 cm³ cieczy). O ilości wody, która drogą infiltracji opadu atmosferycznego dociera do poziomu wodonośnego informuje wskaźnik infiltracji efektywnej. Wskaźnik ten jest to stosunek wysokości warstwy wody efektywnie infiltrującej do wysokości średnich opadów rocznych w wieloleciu. Na wielkość infiltracji wpływają równieť takie czynniki jak temperatura czy rodzaj zabudowy. Przy spadku temperatury do 0^oC infiltracja zachodzi wolniej za względu na zwiększoną lepkość kinematyczną. Wprowadzenie przez człowieka zabudowy zwartej moťe ograniczyć występowanie infiltracji niemal do zera. Infiltrująca woda dociera po pewnym czasie do poziomu wód gruntowych, których to jest głównym źródłem zasilania. Poziom wodonośny ma pewną miąťszość i jego zwierciadło jest nachylone ku korytu cieku powierzchniowego lub ku zbiornikowi wodnemu (jest to przypadek kiedy rzeka drenuje warstwy wodonośne), moťliwa jest równieť sytuacja gdy wody powierzchniowe zasilają wody podziemne (gdy lustro wody podziemnej unosi się w miarę zbliťania do cieku). Kształt zwierciadła wód podziemnych zaleťy od miąťszości strefy aeracji i przepuszczalności utworów budujących tą strefę. Im większa jest przepuszczalność utworów, tym zwierciadło wody jest bardziej płaskie. Stan zwierciadła wód podziemnych jest zmienny w czasie. Po obfitych opadach zwierciadło podnosi się, w przypadku braku opadów obniťa się. Część wód opadowych osiąga cieki i zbiorniki wodne spływając po powierzchniowo. Ta forma zasilania wód powierzchniowych nazywana jest spływem powierzchniowym. W przeciwieństwie do odpływu podziemnego spływ powierzchniowy jest zjawiskiem epizodycznym i zachodzi wyłącznie w czasie opadów lub roztopów. Głównymi czynnikami warunkującymi spływ powierzchniowy są: 1) spadek terenu; przy duťych spadkach łatwiej dochodzi do spływu powierzchniowego; 2) przepuszczalność podłoťa (współczynnik przepuszczalności); im mniejszy jest współczynnik, tym łatwiej moťe wystąpić spływ powierzchniowy; 3) natęťenie deszczu – w powiązaniu z powyťszymi czynnikami; 4) warunki glebowe; przemarznięcie i przesuszenie gleby (nadmierne); 5) rodzaj pokrycia powierzchni terenu; roślinność zatrzymuje część wody opadowej, zmniejsza prędkość spływu wody ułatwiając jej wsiąkanie. Powierzchniowy i podziemny odpływ spotykają się w ciekach. Oba te odpływy są zmienne w czasie i przestrzeni. Zasilanie podziemne oddziaływuje na rzekę na całej jej długości i przyczynia się do regularnego i na ogół trwałego dopływu podziemnego do rzek. Zasilanie ze spływu powierzchniowego jest zjawiskiem okresowym i wywołuje nagły i krótkotrwały wzrost odpływu rzecznego.
Zmieniony ( 16.03.2008. )